solunum sistemi

Konu, 'Biyoloji Bilimi' kısmında yosun tarafından paylaşıldı.

  1. yosun

    yosun Süper Yönetici

    SOLUNUM SİSTEMİ

    Besin maddelerinin hücrelerde oksijenle parçalanıp (yakılıp), enerji açığa çıkarılması olayına hücresel solunum denir.
    Solunum sistemi, hücresel solunum için gerekli olan oksijen gazının dışarıdan alınıp kana verilmesi, hücresel solunumda oluşan karbon dioksit gazının ise dışarı atılması işlevini yerine getirir.
    Yani; Solunum organlarıyla oksijenin dışarıdan alınması, karbondioksitin de dışarı atılması olayına dış solunum (ya da kısaca solunum), hücrede besinin oksijen ile yakılarak enerji üretilmesine hücresel solunum denir.
    Solunumun asıl amacı enerji üretmek için gerekli oksijeni hücrelere taşımaktır. Solunum, ölüme kadar süren aralıksız bir süreçtir.

    Besin Maddesi + Oksijen Enerji + Karbon dioksit + Su

    Not: Karbon dioksit varlığı, verilen soluğu kireç suyundan geçirerek anlaşılabilir. Karbon dioksit, suda çözünmüş olarak bulunan kalsiyum hidroksit (sönmüş kireç ) ile tepkimeye girerek suda çözünmeyen kalsiyum karbonat oluşturur. Bunun sonucunda su bulanıklaşır. Kısaca karbondioksitin ayıracı kireç suyudur.
    Solunum organlarının yapısı, canlılara göre değişiklik gösterir. Örneğin; Suda yaşayan canlılar deri ve solungaç solunumu, karada yaşayan canlılar ise akciğer solunumu yaparlar. Böceklerin vücutlarının içinde ise, havanın dolaştığı ince borular vardır. Bunlara trake boruları denir. Yani böcekler trake solunumu yaparlar. Kuşların solunum sistemlerinde akciğerler ve hava keseleri bulunur. Hava keseleri bazı kemiklerin içine kadar uzanır. Kuş akciğerlerinde alveol yoktur, hava keseleri hava depolar ve körük gibi fonksiyon yapar. Bitkilerin solunum organları ise yapraklarındaki stomalardır.

    İNSANDA SOLUNUM SİSTEMİ
    İnsanda solunum sistemi organları sırasıyla şunlardır:
    1- Burun
    2-Yutak
    3- Gırtlak
    4- Soluk borusu ve bronşlar
    5-Akciğerler
    Ayrıca deri de solunuma yardımcıdır.

    1-BURUN: Solunum sistemimizin başlangıç kısmıdır. Burun delikleriyle başlar ve burun deliklerinin arkasında burun boşluğu yer alır.
    Burun deliklerinin başlangıç kısmında kıllar vardır. Kıllar, mukusla beraber, burna giren havanın tozunu ve yabancı maddeleri tutar.
    Burun boşluğunun iç yüzü, tek sıra epitel hücrelerinin oluşturduğu mukoza tabakası (zarı) ile örtülüdür. Mukoza, mukus (sümük) salgılar. Mukus, alınan havayı nemlendirir.
    Mukozanın altındaki kılcal damarlar ise alınan havayı ısıtır.
    Böylece, alınan hava, ısıtılmış, nemlendirilmiş ve filtre edilmiş olarak, yutağa iletilir.

    2-YUTAK: Soluk borusu ve yemek borusunun birleştiği yerdir. Yutak boyuna doğru inerken ikiye ayrılır; bunlardan biri midemize giden yemek borusu, diğeri akciğerlerimize giden soluk borusudur. Yutak, alınan havanın soluk borusuna, yediğimiz besinlerin yemek borusuna gönderilmesini sağlar. Yutak çevresinde bulunan bademciklerle, içeri giren mikropların tutulması sağlanır.

    3- GIRTLAK: Soluk borusunun başlangıç kısmıdır. Yutaktan gelen havayı soluk borusuna iletir. Yutağa açılan kısmında gırtlak kapağı vardır. Lokmanın yutulması sırasında, gırtlak kapağı soluk borusunu kapatır. Bu nedenle yutma sırasında solunum durur. Bunun dışında soluk borusu hep açıktır.
    Gırtlak, kıkırdak halkalardan yapılmıştır, içi mukoza tabakası ile örtülüdür. Ses telleri burada bulunur. Ses telleri sadece nefes verirken titreşir, ağız ve dil yardımıyla konuşmayı sağlar.

    4- SOLUK BORUSU ( trake) VE BRONŞLAR: Üst üste sıralanmış at nalı ( C) şeklindeki kıkırdak halkalardan oluşmuştur. Bu halkalar, dıştan kas tabakası ile birbirine bağlanır. Düz olan arka yüzü yemek borusu ile komşudur. İç yüzü, hareketli siller ( ince, titrek tüyler) taşıyan epitel hücreleriyle örtülüdür. Bu hücrelerin meydana getirdiği epitel tabakası altında, salgı bezleri bulunduğu gibi, hücrelerin arasında da salgı yapan goblet hücreleri bulunur.
    Bu hücreler mukus denilen bir madde çıkarırlar. Mukus, hareketli siler üzerinde ince bir tabaka oluşturur. İnce mukus tabakası hem epitel yüzeyin nemli kalmasını sağlar, hem de sillerle beraber, solunumla havasıyla içeri giren toz ve mikropları tutar.
    Soluk borusu, havanın akciğere iletilmesini sağlar.
    Soluk borusu akciğere girmeden önce iki kola ayrılır. Bu kolların her birine bronş denir. Bronşların yapısında da kıkırdak bulunur.

    5- AKCİĞERLER: Akciğerler, göğüs kafesi içinde yer alan pembe renkli, süngerimsi görünüşte organlardır. Akciğerlerin üst yüzü kubbemsi olup, göğüs kafesinin şekline uymuştur. Alt yüzü ise çukurca olup, diyafram kasının kabarık yüzeyine oturmuştur. (Diyafram Kası: Çizgili kas olup, isteğimiz dışı çalışır. Göğüs boşluğuyla karın boşluğunu birbirinden ayırır.)
    Akciğerler, sağ ve sol olmak üzere iki bölümden oluşur. Sol tarafta, akciğerin hemen altında kalp bulunduğundan, sol akciğer daha küçüktür. Sol akciğer 2 lob, sağ akciğer 3 lobdan oluşur.
    Akciğerler dıştan plevra adı verilen iki katlı zar ile sarılmıştır. İki katın arasında boşluk vardır. Bu boşluğa plevra boşluğu denir ve içi özel bir sıvı ile doludur (kan serumuna benzer). Bu sıvı akciğerlerin kolaylıkla hacim değiştirmesini sağlar.
    Bronşların akciğere girdiği yere göbek denir. Bronşlar akciğere girdikten sonra çok sayıda kollara ayrılır. Bu kolların her birine bronşçuk adı verilir. Bronşçukların yapısı, soluk borusunun yapısına benzer. Ancak, kıkırdak halkalar burada daire şeklini almıştır. Bronşçukların ucunda hava keseleri bulunur. Hava keselerinin yapısını oluşturan yarım küre şeklindeki keseciklere ise alveol denir.
    Alveollerin duvarı çok incedir, tek sıralı epitel hücrelerinden oluşmuştur. Üzerlerinde bol miktarda atardamar ve toplardamar kılcalları bulunur. Kılcal damarlardaki kan ile alveollerdeki hava arasında gaz alış-verişi olur.
     
  2. I$ık

    I$ık Gümüş Ufağı

    Solunum sistemi ile ilgili hem biyoloji solunum sistemi bilgileri hemde solunum sistemenin amacı hakkındaki yazıyı merak edenlere dedimki ne amacı olacak işte :) görevini yapıyor emir dogrultusunda. Teşekkürler canım
     
  3. S

    Su Yeni Üye

    bilmeyenler için iyi bir bilgi kaynağı... :D
     
Kutucuğu Tıklayın:
Taslak kaydedildi Taslak silindi
Yüklüyor...

Sayfayı Paylaş