Probiyotik İçeren Gıdalar ve Sağlık

Konu, 'Sağlıklı Beslenme ve Diyet' kısmında Nehir tarafından paylaşıldı.

  1. Nehir

    Nehir Bölüm Yöneticisi




    Hazırlayan: Gıda Yük. Müh. Deniz ARDALI, Gıda ve Çevre Kontrol Şube Müdürlüğü

    [​IMG]

    Son zamanlarda sıkça rastlar olduğumuz probiyotik mikroorganizma katkılı ürünler ve etkileri merak konusu olmuştur. Bu sebeple probiyotik gıdalarla ilgili genel, zaman zaman da özele giren bilgiler vermek uygun olacaktır.

    "Probiyotik" Yunanca'da "yaşam için" anlamına gelen ve uzun yıllardan beri çeşitli şekillerde kullanılan bir kelimedir. Roy Fuller tarafından geçtiğimiz yıl "Biologist" dergisinde çıkan bir makaleye göre kelimeyi tanımlayacak olursak;

    Bağırsak florasını etkileyerek ya da immün sistemin durumunu modifiye ederek,yararlı etkiler oluşturmak için insanlar yada hayvanlar tarafından (evet hayvanlar için de kullanılmakta özellikle kuşlarda)tüketilen canlı mikroorganizma preperasyonudur.

    Probiyotik mikroorganizmalar Lactobacillus spp., Bifidobacterium spp., Enterococcus spp. gibi seçilmiş Laktik asit bakterilerini içerir. Bunların 3 ana özellikleri vardır:

    * İnsan menşeyli olma
    * Bağırsak hücrelerinde tutunabilme
    * Gastrointestinal sistemde canlılığını sürdürebilme

    Probiyotikler gıdaya, özellikle fermente gıdalara sonradan ilave edilirler. Örneğin yoğurt tek başına probiyotik bir gıda değildir.

    Probiyotik mikroorganizmaları n bazı hastalık ve semptomlar üzerinde yararlı etkileri kesin bir şekilde ortaya konmuş iken diğer bazı rahatsızlıklar üzerindeki etkileri konusundaki çalışmalar da sürmektedir.

    Etkileri kanıtlanmış ve mekanizması açıklanmış olanlar:
    * İshalin hafifletilmesi
    * Laktoz sindiriminin düzeltilmesi
    * İdrar atımının düzeltilmesi
    * Bağışıklık sisteminin uyarılması (immün modülasyon)
    * Candida enfeksiyonları

    Etkileri bilinen ancak mekanizması açıklanamayanlar:
    * Kabızlık
    * Karaciğer rahatsızlıkları
    * Üriner sistem enfeksiyonları
    * Ağız ve diş sağlığı rahatsızlıkları ve önlenmesi

    Etkisi kanıtlanmaya çalışılanlar:
    * Kan kolesterol seviyesinin kontrol altına alınması
    * Alerjik şikayetlerin azaltılması
    * Ülseratif kolit
    * Crohn hastalığı
    * Kolon kanseri riskinin azaltılması

    Biz bu makalede probiyotiklerin kalp-damar hastalıkları üzerine etkilerini inceleyeceğiz.

    Bilindiği gibi kalp-damar hastalıkları ölümlere ve kalıcı sakatlıklara yol açan hastalıklardır. Gelişmiş ülkelerde ölüm nedenleri arasında ilk sırada yer almakta olup, yüksek kolesterol, yüksek tansiyon ve şişmanlık gibi sorunların aşılması ile bu ölümlerin önlenebileceği veya geciktirilebileceğ i bilinmektedir.

    Kanda kolesterolü taşıyan iki lipoprotein kalp-damar hastalıkları açısından özellikle önemlidir. Bu lipoproteinler düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) ve yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL) olarak adlandırılmaktadı r. Kanda kolesterol ve LDL-kolesterolü n yüksek olması, hasta için risktir ve kolesterol yüksekliği de bir kardiyovasküler risk faktörüdür. HDL-kolesterolü n düşük olması da bir risktir. Bu riske sahip hastalarda kalp krizi, felç, damar tıkanması, böbrek yetmezliği gibi hastalıkların ortaya çıkma olasılığı da fazladır.

    Son yıllarda probiyotik alımının kandaki kolesterol düzeyine ve dolayısıyla kalp-damar hastalıkları üzerine olan yararlı etkileri ümit verici çalışmaların ışığında sürmektedir.

    1974 yılında yayınlanan bir makalede fermente süt tüketiminin kolesterol düşürücü etkisi olduğunun bildirilmesinden sonra probiyotik bakterilerin bu konudaki etkileri incelenmeye başlanmış, ilk olarak bilimsel bir çalışma sonucunda farelerin ve domuzların serum kolesterol seviyelerini düşürdüğü belirlenmiştir. (Bu çalışmada Lactobacillus acidophilus ve Enterococcus faecium suşları kullanılmıştır)

    Benzer şekilde yapılan çalışmada belli miktarda (en az 106 düzeyinde) L.acidophilus ve E.faecium kültürleri dışındaki probiyotiklerdeki kolesterol düşürücü etkiler incelenmektedir.

    Probiyotiklerin serum kolesterol seviyesini düşürme mekanizması tam olarak bilinmemekle beraber konu ile ilgili son muhtemel mekanizma, probiyotiklerin safra tuzlarını hidrolize ederek kolesterol seviyesine etki ettiği hipotezidir. Sonuçta etki tek bir mekanizmaya bağlı değildir. Bu konuda çalışmalar hala devam etmektedir.

    Yapılan piyasa araştırmalarında halen dünyada Bifidobacteri türleri ve L.acidophilus ile üretilen 90'dan fazla gıda maddesi olduğu, bunun 50'den fazlasının süt orijinli olup, önemli bir kısmının Japonya'da pazarlandığı tespit edilmiştir.

    Sonuç olarak probiyotik bakterilerin yararları gıda içerisindeki miktarına, kullanım süresine, doz aşımına, kişinin kilo ve vücut özelliklerine göre de değişim gösterdiği göz önünde bulundurularak ve etki süresinin ve şiddetinin bahsettiğimiz kriterlere göre değişebileceği düşünülerek probiyotik katkılı gıdaların sağlık alanında büyük bir başlık olduğu ve sağlık için kullanılabileceğ i söylenebilir.

    KAYNAKLAR
    Dr.Oğuz Gürsoy, Prof.Dr.Özer Kınık Akademik Gıda Dergisi, Ege Üni.Ziraat Fak.Süt.Tekn. Böl. Bornova Prof.Dr.Erdem Yeşilada Sabah Gazetesi Trends in Food Science and Technology Fuller,R. What is a Probiotic? Biologist 2004 Fukushima M. ve Ark. Nutrition Annual Review Nutrition
     
  2. D

    Dürdane Teyzeniz Yeni Üye

    detaylı bilgi için saol.
     
Kutucuğu Tıklayın:
Taslak kaydedildi Taslak silindi
Yüklüyor...

Sayfayı Paylaş