Abdülkadir İnan Biyografi-Abdülkadir İnan Kimdir?

Konu, 'Önemli Kişilerin Biyografileri' kısmında Almira tarafından paylaşıldı.

  1. A

    Almira Yeni Üye

    Kültür tarihimize devlet kuruculuğundan ve istiklâl mücâhidliğinden önce dilbilimci yorumlayan yazılmamış ve yazılamayacak kadar derin ve tarihî malzemenin yorumları idi.

    Başkurt Türklerinden olan Abdülkadir İnan böylece büyük bir Türk kültür tarihçisi durumundadır. Rusya�nın Çarlık döneminde Troyitsk�de Resuliye ve Yüksek Öğretmen Okulu�nda öğrenim görmüştü (1914). Resuliye Okulu Müdürü Abdurrahman Resuli ve Rusya Türkleri�nin ünlü yazarı MUALLİM dergisi yayımcısı Hasan Ali Efendi�nin özendirmesi ile Türk folkloru konusunda çalışmaya başladı. Öğretmenlik görevini sürdürmeye başladığı sıralarda bu konuda geniş bir zamana ve imkâna da kavuşmuştur (1915-1923).



    Rus istilâsına karşı Başkurdistan�ın bağımsızlığını korumak amacıyla girişilen mücâdeleye etkin bir biçimde katıldı. Bir ara Başkurt Eğitim Bakanlığı Bilim Kurulu üyeliğinde bulundu. Başkurt kadınlarının beşik ninnileri oradan da Hindistan�a ve Avrupa�ya geçti (1924).



    Paris ve Berlin�deki bilimsel çalışmalarına Türkiye�ye geldikten sonra asistan olarak girdiği Türkiyat Enstitüsü�nde devam etti. Zeki Velidî Togan ile Yeni Türkistan dergisini (1927) çıkardı.



    Halk Bilgisi Haberleri (1928) dergisinin yayımına katıldı. Türkiye Halk Bilgisi derneği�nin bilimsel komisyonu üyesi iken Erzurum ve Hasankale�de folklor araştırmaları yaptı. Birinci ilmî seyahate ait rapor (1930) bu dönemin ürünüdür. �Yeni Türk� dergisinde ve �Azerbaycan Yurtbilgisi� ile zamanının hemen bütün Türkçü/Milliyetçi dergilerinde pek çok değerli araştırmaları yayınlanmıştır. Çok verimli bir kalemi ve kafası vardı. Şimdiki Türk Dil Kurumu�nun ilk şekli olan ve hemen hepsi de büyük Atatürk�ün istekleri doğrultusunda kurulan Türk Dili Tetkik Cemiyeti Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti�nde vazifeler aldı. Birincisinin ilk umumî kâtibliğini üstlendi. Ruşen Eşref ve Maarif Vekili Reşid Galib�in daveti üzerine Ankara�ya gitti.



    Cemiyette ihtisas kâtibi olarak görev aldı. İlmî komisyon ve kılavuz kolu çalışmaları üyesi iken pek çok defa Atatürk ile görüşmüş Atatürk�ün dil konusunda yaptğı toplantılara ve çalışmalara katılmıştı.



    Ankara Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi kurulurken (1935) Kırgızcanın genel özellikleri ve Manas Destanı gibi konularda dersler verdi. Bu dersleri de �Türkoloji ders Hülâsaları� adlı kitabında toplayarak yayınladı (1936).

    Ayrıca Güneş Dil Teorisi üzerinde de durmuş bazı Türkçe ve Islavca kelimeleri bu teoriye göre çözümlemişti. 1944 yılında unvan ve kadrosu kaldırılan İnan tercüman ve okutman olarak 1955�e kadar görevde kaldı.



    Bu arada Türk Dil Kurumu�nda başuzman olarak da çalışıyordu. Şaman dininin genel özelliklerini belgesel olarak ortaya koyuyordu. Diyanet İşleri Başkanlığı Danışma Kurulu�nda çalışırken Kur�an-ı Kerim�in Türkçe çevirileri üzerinde önemle duran 1964�den sonra Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü�nde uzman olarak çalışmıştır.



    Onun 1980�lerdeki ölümüne kadar Türk kültür tarihinin çok önemli ve bilinmeyen konularında durmadan çalıştığına arkasında bıraktığı birbirinden emsalsiz eserleri en güçlü tanıklardır. Eserlerinin ve makalelerinin sayısı binleri buluyor.



    MİSYONU

    Cumhuriyet�in kültür temelinde harcı bulunan adam Abdülkadir İnan üniversitelerimizin kuruluş ve teşkilâtlanmalarında da çok önemli roller almıştır. Atatürk�ün bir akademi gibi çalışan Çankaya toplantılarının en devamlı ilim adamlarından birisi de o idi.



    Aynı zamanda büyük bir istiklâl savaşçısı üniversitelerimizin kuruluş ve teşkilâtlanmalarında da çok önemli roller almıştır. Atatürk�ün bir akademi gibi çalışan Çankaya toplantılarının en devamlı ilim adamlarından birisi de o idi.



    ABDÜLKADİR İNAN�IN TEMEL ESERİ: �TARİHDE VE BUGÜN ŞAMANİZM�



    Türk Tarih Kurumu yayınları arasında birkaç kere basılan bu ünlü eser kendi dönemine kadar konu ile ilgili yayınlar arasında başköşeyi alır. Bu eserin de Atatürk�ün ilgisi ve teşviki ile uzun araştırmalar sonucunda hazırlandığını Abdülkadir İnan söylerdi. Türk ve Batı kaynaklarında Şamanizm ile ilgili hemen her eser incelenmiş ve çok iyi bildiği Rusça yanında üç Batı dilindeki literatürü de inceleyerek yazıldığı için bugüne kadar bir benzeri bile yazılamamıştır.



    Çünkü rahmetli hoca hiç açık nokta bırakmamacasına konuya hakim bir durumda kalmıştır. Türkçemizde Şamanizm konusunda Atanaş Manof�dan M. Türker Acaroğlu�nun yaptığı ve 1930�lu yıllarda rahmetli Yaşar Nabi Nayır�ın ilk Varlık Yayınları arasında çıkan eserinden başka bir eser bulunmadığı göz önüne alınırsa Abdülkadir İnan�ın bu eseri hazırlayıp yayınlamasındaki isabet de ortaya çıkar.



    Abdülkadir İnan�ın eseri bize Türkler�in en eski inançlarında ve ibadetlerinde bile İslâma çok yakın ve yatkın bulunduklarını göstermektedir.



    Bugünkü dünyamızda yalnızca Yakutistan�da Şamanizm yaşamaktadır. Şamanizm konusu ve Şamanlık bundan yıllarca önce yalnızca Ziya Gökalp�in eserlerinde ve özellikle kısa bir bölüm halinde yer almıştır.



    Ayrıca yine Abdülkadir İnan�ın İslâmiyetdeki batıl inançlar konusunda yaptığı bir başka araştırma da Diyanet Yayınları arasında küçük bir kitap halinde yayınlanmıştı. Bu hacmı küçük ve fakat muhtevası büyük eserin de yeniden yayınlanması bugün için büyük bir ihtiyaç ve zarurettir. Ayrıca yine İnan hocanın Türkçe Kur�an tercümeleri konusundaki sistematik bilimsel eserinin de taşıdığı öneme binaen yeniden basılması lâzımdır.



    Bu küçük eser de Diyanet Yayınları�ndandır. İlk yayınlanmasının üzerinden otuz yıl kadar uzun bir zaman diliminin geçmesine karşın bu eser de yeniden bir daha yayın sahasına çıkarılmamıştır. Bu esere de çok büyük bir ihtiyaç vardır. İki büyük cilt halinde yayınlanan araştırmalarına gelince: Bu iki cildin de Türk Tarih Kurumu Yayınları arasındaki baskısı çok az bir miktarda basılmıştır. Keza mevcudu da kalmamıştır. Gerek bu iki araştırma kitabının ve gerekse Şamanizm�in yeniden yayınlanması çok iyi olacaktır.

    Bizden hatırlatması.



    Orada Mustafa Kemal Paşa var



    Ord. Prof. Dr. Hikmet Bayur rahmetliden dinlemiştim: Atatürk�ün Çankaya�daki akademik sohbetlerinde bulunulduğu sıralarda kendisine seslenerek:

    �- Abdülkadir Bey bu konuda siz ne düşünüyorsunuz?

    Diye sorulunca hazret birden bire kendine gelir. Hiç bir duraksama yapmadan der ki:

    �- Ben onun büyüklüğünü Türkistan�dan bilirim...�

    Herkes birbirine bakar: Bu adam neler saçmalıyor diye.

    Atatürk ise oralı olmadan devam eder:

    �- E nasıl?

    Abdülkadir Bey devam eder:

    �- Biz istiklâlimizi ilân etmiş Ruslarla çarpışıp dururken çıktı geldi. Vara yoğa işimize karışmaya başladı. Biz kendisine çıkıştık:

    �- Senin buralarda ne işin var? Biz kendi yağımızla kavrulup gidiyoruz. Sen Anadolu�ya gitsene? Hem orada biliyorsun bir istiklâl savaşı veriliyor. Yunanlılar Kütahya Başkurdistan�ın istiklâlinin ne kıymeti kalır ki? Senin yerin orasıdır. Türklüğün son mücadelesinin yapıldığı topraklardır!...�

    İşte bize o çıkışmamız üzerine verdiği cevaptan onun büyüklüğünü anlamıştım. Bize:

    �- Orada Mustafa Kemal Paşa var!...� dedi.

    Elbette bütün konuşmaları büyük bir dikkatle izlediğini anlamakla mahcub olmuşlar ve bu arada gözleri yaşarmıştı.

    Abdülkadir İnan�ın büyük bir Türk milliyetçisi olduğunu kaydetmeye lüzum görmüyorum. Fakat aynı zamanda onun büyük bir Türk kültür tarihçisi ve araştırmacısı olduğu noktasında herkes fikir birliği içindedir. Araştırdığı ve yayınladığı konuların hemen her biri Türk millî kültürünün hiç bilinmeyen ya da çok az bilinen bir konusunu aydınlığa çıkarmıştır. Onun �Tarihde ve Bugün şamanizm� gibi metinde zikrettiğimiz gibi iki büyük cilt halinde yayınlanan yüzlerce araştırması da onun adının Türk milleti ile beraber yaşayacağının en güzel kanıtıdır.
     
  2. H

    Hoca Yeni Üye

    folklor, etnografya, türk filolojisi ve tarihi hakkında çalışmalarından mürekkep makaleler ve incelemeler' i, bu konularla ilgilenenler için, mühimdir. ttk çok ucuza satmakta. alınız, okuyunuz.
     
Kutucuğu Tıklayın:
Taslak kaydedildi Taslak silindi
Yüklüyor...

Sayfayı Paylaş